کودک آزاری چیست و روش های پیشگیری از آن چگونه است؟

8787 - کودک آزاری چیست و روش های پیشگیری از آن چگونه است؟

هرساله در سرتاسر دنیا خبرهایی در مورد سوءرفتار با کودکان می‌شنویم که بسیار تأثرانگیز بوده و دولت‌ها را به فکر و چاره‌اندیشی وامی‌دارد.

آیا تابه‌حال این سؤال برایتان پیش‌آمده که فرزند شما قربانی سوءرفتاری شده باشد؟ صحبت ما فقط شامل سوءرفتارهای خارج از منزل نیست، بلکه انواع آزارها در داخل منزل که بر رشد و امنیت کودکان تأثیر بگذارد را نیز در برمی‌گیرد.

آزارها عمدتاً به چهار دسته تقسیم می‌شوند که ممکن است از طرف والدین، خواهر برادرها، اطرافیان، آشنایان، دوستان، معلمان، همسایه‌ها و غریبه‌ها سر بزند.

۱- آزارهای فیزیکی: که شامل انواع تنبیهات بدنی است و باعث آسیب‌های فیزیکی مختصر یا شدید در اعضای بدن کودک می‌شوند. صدمات فیزیکی شامل کبودی، شکستگی استخوان، سوختگی و خراشیدگی در ناحیه دست‌وپا، صورت، شکم و کمر هستند. کودکان و نوجوانان از سنین دو تا هجده‌سالگی در معرض این نوع آسیب قرار دارند.

۲- غفلت: والدین و مراقبینی که کودک به آنان نیاز دارند اگر غذا، پوشاک، محل امن، مراقبت‌های پزشکی و تحصیلی کودک را فراهم نکنند و نظارت‌های لازم را انجام ندهند، در مورد کودک غفلت و سهل‌انگاری کرده‌اند. درصورتی‌که نیازهای اصلی و اساسی کودک به‌صورت عمدی توسط والدین یا مراقبین برآورده نشوند، این عمل غفلت و یک نوع آزار محسوب می‌شود. گاهی اوقات والدین به‌قدری در زندگی روزمره خود غرق و گرفتار هستند که نیازهای اصلی کودک خود را فراموش می‌کنند و کودکان دچار کمبودهای تغذیه‌ای، بهداشتی و یا تفریحی می‌شوند.

۳- آزارهای عاطفی: شناخت آزارهای عاطفی و روحی – روانی بسیار مشکل است، اما شاید بتوان گفت که حتی بیش از انواع دیگر سوءرفتارها مضر و زیان‌بار هستند. این نوع آزار عمدتاً به اعتمادبه‌نفس کودک حمله می‌کند و در موارد حادتر منجر به اختلال در رشد طبیعی او می‌گردد. کودکی که پیوسته از سوی والدین، اطرافیان، دوستان یا معلمین مورد تمسخر، سرزنش، طرد، تهدید، تبعیض، مقایسه و یا فحش و ناسزا قرار می‌گیرد دچار این نوع سوءرفتار می‌شود. انتظار و توقع بیش از حد از فرزند در زمینه‌های درسی، ورزشی و سایر فعالیت‌ها نیز نوع دیگری از سوءرفتار عاطفی به‌حساب می‌آید.

۴- آزارهای جنسی: وقتی یک فرد بالغ و بزرگسال یا یک کودک بزرگ‌تر، کودک دیگری را وادار به انجام رابطه‌ای جنسی می‌کند، آزار جنسی انجام داده و آن فرد یک متعرض محسوب می‌شود. فرد متعرض ممکن است برای متقاعدکردن کودک به انجام رابطه جنسی از حقه، پاداش، رشوه، تهدید و یا زور استفاده کند. آزار جنسی شامل هر رفتاری برای جلب رضایت فرد متعرض است، از جمله برهنه کردن کودک، مشاهده بخش‌های خصوصی او، نوازش و لمس کردن اعضاء بدن و یا برقراری رابطه جنسی.

یکی از وظایف مهم والدین، آموزش در مورد پیشگیری از انواع آزارهاست. هم خود والدین بایستی حقوق کودکان خود را طبق کنوانسیون حقوق کودک بشناسند و همه موارد را رعایت کرده و باعث انواع آزارها و سوءرفتار با کودک خود نشوند و هم بایستی به کودکان خود یاد دهند که چگونه از خود در برابر افراد آزارگر محافظت و مراقبت کنند. این آموزش‌ها دشوار و پیچیده نیستند و قرار نیست والدین خجالت‌زده، آشفته، نگران و سردرگم شوند. هرچند که صحبت از سوءرفتارها موضوع حساسی است، ولی والدین و معلمان بایستی با زبان ساده و به دور از پیچیدگی، انواع آزارها را با مثال برای کودکانشان طبق سن و آمادگی کودک شرح داده و بدون اینکه ترس را به آن‌ها منتقل کنند، نحوه پیشگیری‌ها را برایشان توضیح دهند.

طبق کنوانسیون حقوق کودک، سن کودکی از صفر تا پایان ۱۸ سالگی است که بایستی تمامی حقوق کودکان توسط همه افراد رعایت شود.

اگر والدین در شرایط خاصی بوده و یا مطالعه کافی نداشته و یا نمی‌توانند شرح درستی از این موضوع به کودکان خود بدهند، می‌توانند از یک روان‌شناس کودک کمک گرفته و در ابتدا خود آموزش ببینند و بعد به کودک خود به نحو صحیح این آموزش‌ها را منتقل کنند و یا از روان‌شناس بخواهند که خودش به کودک آموزش‌های لازم را نشان دهد.

صحبت و گفتگو در مورد چنین موضوعی بایستی در زمان و مکان مناسبی باشد که کودک احساس راحتی داشته و تمایل به گفتگو از خود نشان دهد. اگر کودک نخواهد به گفتگو بپردازد، آن را به‌وقت مناسب دیگری موکول کنید.

این آموزش می‌تواند در قالب مکالمات روزمره، بازی، قصه‌گویی و مثال آورده شود. آموزش از این طریق هم برای والدین و هم برای کودک راحت‌تر و طبیعی‌تر خواهد بود.

با در زدن هنگام ورود به اتاق، کودک را با مفهوم خصوصی و عمومی آشنا کنید.

از کودکی اتاق‌خواب کودک را جدا کرده و به او یاد دهید که قبل از ورود به اتاق پدر و مادر در زده و اجازه بگیرد.

هیچ‌گاه کودک خود را با یک غریبه و حتی با محارمی مثل عمو، دایی و غیره تنها نگذارید.

در مورد سرویس مدرسه، پرستار، مربی شنا و دیگر افراد نزدیک به کودک کاملاً مطمئن شوید.

به کودک خود از دوسالگی مهارت نه گفتن و جرات‌ورزی را آموزش داده و در هر سنی آن را مرور و بازآموزی کنید. این مهارت ابتدا از خانواده شروع می‌شود. اجازه دهید که کودکتان گاهی به شما و اطرافیان نه گفته و با گفته‌ها و درخواست‌های شما مخالفت کند. در این موارد به انتخاب او و نه گفتنش احترام بگذارید و به‌زور او را وادار به انجام کاری نکنید. به‌این‌ترتیب است که پایه و اساس جرات ورزی در کودک بنا خواهد شد.

از سه‌سالگی بهتر است کودک با والد هم جنس به حمام برود و خود کودک و والدین هر دو بایستی لباس زیر به تن داشته باشند.

از شوخی‌های نابجای دستی و جنسی با کودک خودداری کنید.

شستشوی کودکان نباید به‌گونه‌ای باشد که نواحی جنسی‌اش تحریک شود.

به کودک خود یاد دهید که بدنش مال خودش است و هیچ‌کسی حق ندارد بدن و یا اعضای خصوصی او را به‌جز پدر و مادر و یا پزشک، آن هم با موافقت خودش، نگاه و یا لمس کند. اگر موردی ازاین‌دست از طرف هرکسی برایش پیش آمد باید محکم نه بگوید و به والدین یا یک فرد مورد اعتماد دیگر گزارش دهد.

فراموش نکنید که در هر مقطع سنی، تربیت و آموزش جنسی را به کودک و نوجوانمان انتقال دهیم و به کنجکاوی‌ها و سؤالات جنسی‌اش پاسخ مناسب دهیم. این آموزش بایستی متناسب و مطابق با سن و آمادگی ذهنی و روانی او باشد. در این زمینه حتماً با یک روان‌شناس در ارتباط بوده و کمک بگیرید.

راز خوب و راز بد را به کودک خود شرح دهید. به او بگویید راز خوب زمانی است که ما می‌خواهیم مثلاً کسی را سورپرایز کرده و برایش تولد و یا کادو بگیریم، ولی راز بد زمانی است که کسی آزاری به ما می‌رساند و از ما می‌خواهد به کسی نگوییم.

آموزش به کودک و نوجوان در مورد نحوه استفاده از اینترنت و زمان‌بندی آن بسیار مهم است. دادن هشدارهایی در مورداستفاده از سایت‌های غیرمجاز، سایت‌های دوست‌یابی، چت کردن با افراد ناآشنا و ملاقات حضوری با آن‌ها و نیز ردوبدل کردن عکس و فیلم‌هایی از خود و خانواده از موارد آموزشی پراهمیت می‌باشد.

نشانه‌های آزار جنسی در کودکان می‌تواند ترس شدید، گوشه‌گیری، رنگ‌پریدگی، غذا نخوردن، بی‌خوابی و یا کابوس‌های شبانه، امتناع شدید از رفتن به منزل دوست و اقوام، شب ادراری، افسردگی، اضطراب و افت تحصیلی باشد. چنانچه هر یک و یا چندین علائم بالا را ناگهانی و بدون علت قبلی در فرزندتان مشاهده کردید، با آرامش سعی کنید با او گفتگو و اعتمادش را جلب کرده و موضوع را بفهمید. به او اطمینان دهید که این احساسات منفی اشکالی ندارد و برای همه پیش می‌آید و اگر موردی برایش پیش‌آمده تقصیر او نیست و خاطرنشان کنید که همیشه می‌تواند از کسی که مورد اعتمادش است کمک بخواهد.

اگر کودک یا نوجوانتان به شما، معلم، دوست و یا یکی از اطرافیانِ مورد اعتماد، گزارشی از لمس یا سوءاستفاده جنسی داد، خود را نباخته، احساس شرم و گناه و یا پنهان‌کاری نکنید و حتماً در اولین فرصت از یک روان‌شناس کمک بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید