بهترین سبزیجات برای سلامت قلب ممکن است در زنان و مردان متفاوت باشد
آیا همه سبزیجات به یک اندازه از سلامت قلب محافظت می‌کنند؟ پژوهشی تازه نشان می‌دهد نوع سبزی‌ای که بیشترین فایده را برای کاهش عوامل خطر بیماری‌های قلبی دارد، ممکن است با جنس زیستی افراد ارتباط داشته باشد. بر اساس این مطالعه، حبوبات در مردان جوان و سبزیجات چلیپایی در زنان جوان با شاخص‌های بهتر سلامت قلب و متابولیسم همراه بوده‌اند.
ارتباط نوع سبزیجات با سلامت قلب زنان و مردان
پژوهشگران اطلاعات غذایی بیش از ۶۰۰ جوان استرالیایی را بررسی کردند. نتایج نشان داد میان الگوی مصرف سبزیجات و نشانه‌های اولیه بیماری‌های قلبی و اختلالات متابولیک، تفاوت‌هایی در زنان و مردان وجود دارد.
این نشانه‌های هشداردهنده شامل فشار خون بالا، افزایش دور کمر، نامتعادل بودن چربی‌های خون، از جمله کلسترول، و بالا بودن قند خون بودند. وجود هم‌زمان چند مورد از این عوامل می‌تواند احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی و دیابت نوع ۲ را در سال‌های آینده افزایش دهد.
حبوبات؛ انتخابی مفید برای سلامت قلب مردان جوان
در این مطالعه، مردان جوانی که حبوبات بیشتری مصرف می‌کردند، با احتمال کمتری دچار نشانه‌های اولیه خطر بیماری قلبی بودند. حبوبات مورد بررسی شامل مواد غذایی زیر است:
- انواع لوبیا
- عدس
- نخود
- لپه
- نخودفرنگی
حبوبات منابع ارزشمندی از فیبر، پروتئین گیاهی، ویتامین‌ها، مواد معدنی و ترکیبات فعال گیاهی هستند. فیبر غذایی می‌تواند به کنترل قند خون، ایجاد احساس سیری و حفظ سطح مناسب چربی‌های خون کمک کند. به همین دلیل، افزودن حبوبات به برنامه غذایی خانواده یکی از راه‌های ساده و کم‌هزینه برای بهبود کیفیت تغذیه است.
سبزیجات چلیپایی؛ بیشترین فایده مشاهده‌شده در زنان جوان
در زنان جوان، بیشترین ارتباط با کاهش عوامل خطر بیماری قلبی و دیابت نوع ۲ در افرادی دیده شد که سبزیجات چلیپایی بیشتری مصرف می‌کردند. سبزیجات چلیپایی یا کروسیفروس (خانواده‌ای از سبزیجات مانند کلم‌ها) شامل موارد زیر هستند:
- کلم بروکلی
- گل‌کلم
- کلم سفید و کلم قرمز
- کلم بروکسل
- کلم کیل
- شلغم
این سبزیجات سرشار از فیبر، ویتامین‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها (ترکیبات محافظ سلول‌ها در برابر آسیب) و مواد فعال گیاهی هستند. مصرف منظم آنها می‌تواند بخشی از یک الگوی غذایی متنوع و مفید برای سلامت قلب و کنترل متابولیسم بدن باشد.
آیا مصرف روزانه یک واحد سبزی کافی است؟
یکی از یافته‌های قابل توجه پژوهش این بود که مصرف روزانه تنها یک واحد از سبزیجات مرتبط با هر گروه، با کاهش قابل ملاحظه عوامل خطر همراه بود؛ حتی در جوانانی که در اوایل دهه ۲۰ زندگی خود قرار داشتند.
بااین‌حال، این نتیجه به معنای محدود کردن برنامه غذایی به یک نوع سبزی نیست. بدن برای دریافت مجموعه کاملی از ویتامین‌ها، مواد معدنی، فیبر و ترکیبات گیاهی به تنوع غذایی نیاز دارد. بهترین رویکرد، مصرف روزانه سبزیجات رنگارنگ در کنار حبوبات، غلات کامل، میوه‌ها و منابع سالم پروتئین است.
چرا تأثیر سبزیجات در زنان و مردان متفاوت است؟
ترز اوسالیوان از مؤسسه پژوهشی نوآوری تغذیه و سلامت دانشگاه ادیث کوان استرالیا می‌گوید این یافته‌ها نشان می‌دهند بدن زنان و مردان ممکن است برخی مواد مغذی و ترکیبات گیاهی موجود در سبزیجات را به شکل متفاوتی پردازش کند.
برای نمونه، بعضی ترکیبات موجود در حبوبات ممکن است ارتباط بیشتری با عملکرد تستوسترون (یکی از هورمون‌های جنسی که مقدار آن معمولاً در مردان بیشتر است) داشته باشند. از سوی دیگر، ترکیبات موجود در سبزیجات چلیپایی ممکن است بر هورمون‌های زنانه‌ای مانند استروژن و پروژسترون اثر بیشتری بگذارند.
البته این توضیحات هنوز در حد فرضیه‌های علمی هستند و برای مشخص شدن سازوکار دقیق این تفاوت‌ها، انجام پژوهش‌های گسترده‌تر ضروری است.
این مطالعه چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟
نتایج این پژوهش، وجود یک ارتباط آماری را نشان می‌دهند و به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که مصرف یک سبزی مشخص مستقیماً از بیماری قلبی یا دیابت جلوگیری می‌کند. عواملی مانند فعالیت بدنی، وزن، خواب، سابقه خانوادگی، مصرف دخانیات و سایر اجزای رژیم غذایی نیز بر سلامت قلب اثر می‌گذارند.
همچنین نباید نتیجه گرفت که حبوبات فقط برای مردان یا سبزیجات چلیپایی فقط برای زنان مفید هستند. هر دو گروه غذایی برای بیشتر افراد، صرف‌نظر از جنس زیستی، انتخاب‌هایی مغذی و سالم محسوب می‌شوند. تفاوت گزارش‌شده صرفاً به این معناست که در این مطالعه، شدت ارتباط در دو گروه یکسان نبوده است.
چگونه این مواد غذایی را به برنامه خانواده اضافه کنیم؟
حبوبات و سبزیجات چلیپایی معمولاً ارزان، در دسترس و قابل استفاده در غذاهای روزمره هستند. برای افزایش مصرف آنها می‌توان از پیشنهادهای زیر کمک گرفت:
- عدس، لوبیا یا نخود را به سوپ و آش اضافه کنید.
- خوراک لوبیا، عدسی و انواع غذاهای حاوی لپه را در برنامه هفتگی قرار دهید.
- از نخود یا لوبیای پخته در سالاد استفاده کنید.
- کلم بروکلی و گل‌کلم را بخارپز یا با مقدار کمی روغن تفت دهید.
- کلم خردشده را به سالاد، ساندویچ یا غذاهای خانگی اضافه کنید.
- برای آشنا شدن کودکان با طعم سبزیجات، آنها را چندین بار و با روش‌های پخت متفاوت ارائه دهید.
اگر مصرف حبوبات باعث نفخ می‌شود، خیساندن آنها، تعویض آب خیساندن و پخت کامل می‌تواند به کاهش این مشکل کمک کند. بهتر است مقدار مصرف نیز به‌تدریج افزایش یابد تا دستگاه گوارش فرصت سازگاری پیدا کند.
پیام این پژوهش برای والدین چیست؟
عادت‌های غذایی از دوران کودکی و نوجوانی شکل می‌گیرند و می‌توانند بر سلامت قلب در بزرگسالی اثر بگذارند. قرار دادن انواع حبوبات و سبزیجات، به‌ویژه خانواده کلم‌ها، در سفره خانواده به کودکان کمک می‌کند تا از سنین پایین با یک الگوی غذایی متنوع و سالم آشنا شوند.
در عین حال، هیچ ماده غذایی به‌تنهایی تضمین‌کننده سلامت قلب نیست. تغذیه متعادل باید همراه با فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کنترل وزن و دوری از دخانیات باشد.
جمع‌بندی و نکات کلیدی برای والدین
- در مردان جوان، مصرف بیشتر حبوبات با عوامل خطر کمتر برای بیماری قلبی همراه بود.
- در زنان جوان، سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی، گل‌کلم و کلم بیشترین ارتباط را با کاهش عوامل خطر نشان دادند.
- این یافته‌ها ارتباط آماری را نشان می‌دهند و هنوز رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کنند.
- حبوبات و سبزیجات چلیپایی برای زنان و مردان مفیدند و نباید مصرف آنها را به یک جنس محدود کرد.
- تنوع غذایی و مصرف منظم سبزیجات، مهم‌تر از تمرکز بر یک ماده غذایی خاص است.
این مطالعه در شماره ماه اوت مجله علمی Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases (تغذیه، متابولیسم و بیماری‌های قلبی‌عروقی) منتشر شده است.
