غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و ایجاد تغییرات ساختاری در مغز کودکان خردسال
مقدمه
تغذیه دوران کودکی یکی از دغدغه‌های اصلی هر خانواده است. امروزه بخش بزرگی از کالری مصرفی کودکان از غذاهای فوق‌فرآوری‌شده (مانند غلات صبحانه شیرین، تنقلات بسته‌بندی‌شده، فست‌فودها و گوشت‌های فرآوری‌شده) تأمین می‌شود. مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که مصرف زیاد این مواد غذایی ممکن است با تغییرات ساختاری در مغز کودکان تا سن ۶ سالگی مرتبط باشد.
نتایج حاصل از پژوهش جدید
پژوهشگران بیمارستان کودکان لس‌آنجلس با بررسی ۱۴۴ جفت مادر و کودک از دوران نوزادی تا سن ۶ سالگی، متوجه شدند که رژیم غذایی کودکان تأثیر مستقیمی بر ساختار مغزی آن‌ها دارد. این تیم تحقیقاتی با استفاده از تصویربرداری ام‌آر‌آی (MRI) مغز کودکان را بررسی کردند.
یافته‌ها نشان داد که به ازای هر ۱۰ درصد افزایش در مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، حجم مغز در نواحی مربوط به سیستم پاداش (Reward)، کنترل احساسات (Emotion) و انگیزه (Motivation) نزدیک به ۲ درصد کمتر بوده است.
تأثیر بر عملکرد شناختی
جالب است بدانید که این مطالعه تفاوت یا کاهشی در عملکرد شناختی فعلی کودکان (مانند حافظه و یادگیری) نشان نداد. با این حال، محققان هشدار می‌دهند که تغییرات ساختاری در مغز ممکن است بسیار پیش از بروز اختلال در تفکر، رفتار یا حافظه رخ دهد.
دکتر مایکل گوران، مدیر برنامه تغذیه و چاقی در پژوهشگاه سابان بیمارستان کودکان لس‌آنجلس، می‌گوید: «یافته‌های ما نشان می‌دهد آنچه کودکان در سال‌های اولیه زندگی می‌خورند، می‌تواند رشد مغز آن‌ها را به روش‌هایی که تازه شروع به درکشان کرده‌ایم، شکل دهد. حتی بدون وجود افت در عملکرد شناختی، ما شاهد تغییرات قابل‌اندازه‌گیری در ساختار مغز هستیم.»
نیاز به بررسی‌های بیشتر
این پژوهش در نشریه معتبر The American Journal of Clinical Nutrition به چاپ رسیده است. محققان تأکید می‌کنند که تحقیقات بیشتری برای مشخص شدن پیامدهای بلندمدت این تغییرات ساختاری مغز بر سلامت روان و رفتار کودکان در آینده نیاز است.
نکات کلیدی برای والدین
- غذاهای فوق‌فرآوری‌شده شامل غلات شیرین شده، اسنک‌های بسته‌بندی‌شده، سوسیس، کالباس و فست‌فودها هستند.
- مصرف زیاد این مواد با کاهش حجم بخش‌هایی از مغز که مسئول انگیزه و کنترل احساسات هستند، ارتباط دارد.
- حتی اگر علائمی از ضعف حافظه یا یادگیری در کودک دیده نشود، اثرات ساختاری در مغز ممکن است در حال شکل‌گیری باشد.
- جایگزین کردن مواد غذایی طبیعی، میوه‌ها، سبزیجات و غذاهای خانگی بهترین راه برای حفاظت از رشد مغزی کودک است.
منبع: نشریه علمی تغذیه بالینی آمریکا (AJCN) – ژوئیه ۲۰۲۶
