مصرف کمتر قند در اوایل زندگی با کاهش خطر زوال عقل در بزرگسالی مرتبط است
یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که کاهش مصرف قند در دوران بارداری، نوزادی و اوایل کودکی ممکن است در آینده از مغز کودک محافظت کند و خطر زوال عقل (dementia؛ کاهش پیشرونده حافظه و توانایی‌های شناختی) را در سال‌های سالمندی پایین بیاورد.
در این پژوهش، کودکانی که در دوران جیره‌بندی قند در زمان جنگ جهانی دوم زندگی کرده بودند، در مقایسه با افرادی که پس از پایان این محدودیت متولد شدند، تا ۲۳ درصد کمتر در معرض زوال عقل قرار داشتند.
این پژوهش چه می‌گوید؟
پژوهشگران گزارش کردند که هرچه مواجهه با قند در سال‌های بسیار ابتدایی زندگی کمتر بوده، احتمال بروز زوال عقل در بزرگسالی نیز پایین‌تر بوده است. به گفته آن‌ها، این اثر حتی می‌تواند تا دهه‌ها بعد هم ادامه داشته باشد.
جیاژن ژنگ، پژوهشگر دانشگاه علم و فناوری هنگ‌کنگ در گوانگ‌ژو چین و سرپرست این مطالعه، گفت:
«یافته‌های ما نشان می‌دهد که محدود کردن قند در نخستین مراحل زندگی می‌تواند فواید ماندگاری برای سلامت مغز داشته باشد.»
او افزود:
«این نتایج اهمیت احتمالی تغذیه در اوایل زندگی را در کاهش خطر زوال عقل در دهه‌های بعد برجسته می‌کند.»
داده‌ها از کجا به دست آمدند؟
در این مطالعه، نزدیک به ۶۵ هزار نفر از ساکنان بریتانیا بررسی شدند؛ افرادی که پیش از جنگ جهانی دوم و پس از آن متولد شده بودند. پژوهشگران توضیح دادند که قند در بریتانیا تا سال ۱۹۵۳ دوباره به‌طور گسترده در دسترس قرار نگرفت.
نتایج اصلی چه بود؟
- افرادی که پیش از تولد و تا یک‌سالگی در دوران جیره‌بندی قند قرار داشتند، ۲۱ درصد کمتر به زوال عقل مبتلا شدند.
- افرادی که این محدودیت را تا دو سالگی تجربه کرده بودند، ۲۳ درصد کاهش خطر داشتند.
- در این گروه‌ها، شروع زوال عقل به‌طور میانگین نزدیک به سه سال به تأخیر افتاده بود.
تصویربرداری مغزی چه نشان داد؟
بررسی‌های تصویربرداری از مغز نشان داد افرادی که در اوایل زندگی قند کمتری دریافت کرده بودند، حجم کلی ماده خاکستری (gray matter؛ بخش اصلی سلول‌های عصبی مغز) بیشتری داشتند.
همچنین در این افراد اسکارهای ماده سفید (white matter scars؛ نشانه‌هایی از آسیب بافت مغز) کمتر دیده شد. این یافته می‌تواند نشان دهد که قرار گرفتن در معرض قند کمتر در اوایل زندگی، با آسیب کمتر به بافت مغز همراه است.
این نتیجه برای والدین چه معنایی دارد؟
به گفته پژوهشگران، محدود کردن قندهای افزوده در دوران بارداری و شیرخوارگی می‌تواند یکی از اقدام‌های مفید برای خانواده‌ها و جامعه باشد. با این حال، آن‌ها تأکید کردند که برای روشن شدن دقیق‌تر این ارتباط، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
یادمان باشد که این مطالعه نشان‌دهنده ارتباط است، نه اثبات علت و معلول. یعنی نمی‌توان فقط بر اساس این داده‌ها گفت کاهش قند به‌تنهایی جلوی زوال عقل را می‌گیرد؛ اما شواهد نشان می‌دهد تغذیه سالم در اوایل زندگی احتمالاً نقش مهمی در سلامت مغز در بلندمدت دارد.
نکات کلیدی برای والدین
- در دوران بارداری و اوایل کودکی، مصرف قندهای افزوده را تا حد امکان کم کنید.
- برای کودک، خوراکی‌های شیرین، نوشیدنی‌های قندی و تنقلات صنعتی را به عادت روزانه تبدیل نکنید.
- تغذیه متعادل در سال‌های آغازین زندگی می‌تواند برای رشد مغز اهمیت داشته باشد.
- برای تصمیم‌گیری درباره رژیم غذایی کودک، از پزشک یا متخصص تغذیه کمک بگیرید.
جمع‌بندی: این مطالعه نشان می‌دهد که تغذیه با قند کمتر در اوایل زندگی ممکن است با خطر پایین‌تر زوال عقل در سالمندی همراه باشد. هرچند هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز داریم، اما پیام کلی برای خانواده‌ها روشن است: شروع سالمِ تغذیه، برای سلامت آینده مغز اهمیت دارد.
منابع: American Academy of Neurology، بیانیه خبری، ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶
