مواد شیمیایی “همیشگی” (PFAS) با افزایش فشار خون کودکان ارتباط دارند

دسته بندی : اخبار پزشکی

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ (۱۳ ژوئن ۲۰۲۵)**

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد کودکانی که پیش از تولد در معرض مواد شیمیایی موسوم به PFAS (مواد شیمیایی همیشگی) قرار می‌گیرند، بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا در دوران کودکی، به‌ویژه در سال‌های نوجوانی هستند.

بر اساس این تحقیق که ۲۲ خرداد در مجله انجمن قلب آمریکا منتشر شد، پسران نوجوانی که مادران‌شان سطح بالاتری از PFAS در نمونه‌های خون پس از زایمان داشتند، ۱۷٪ بیشتر از سایرین در معرض افزایش فشار خون قرار گرفتند.

زِیو لی، پژوهشگر ارشد دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «در معرض قرار گرفتن با PFAS پیش از تولد، به فشار خون بالاتر در دوران کودکی – مخصوصاً نوجوانی – منجر می‌شود. این یعنی مواد شیمیایی همیشگی می‌توانند اثرات بلندمدت و حتی مخربی داشته باشند که ممکن است سال‌ها بعد خودش را نشان دهد.»

PFAS به “مواد شیمیایی همیشگی” معروف هستند چون پیوند کربن و فلوئور در آن‌ها بسیار قوی است و به این راحتی تجزیه و پاک نمی‌شوند. تقریباً ۹۹٪ مردم آمریکا در بدن خود PFAS دارند که از طریق خوردن، آشامیدن، تنفس یا تماس پوستی وارد بدن می‌شود.

این مواد در هزاران نوع مختلف وجود دارند و می‌توان آن‌ها را در آب آشامیدنی، ظروف تفلون، بسته‌بندی غذاهای فست‌فود، لباس و مبلمان ضدلک، لوازم آرایشی و محصولات بهداشت شخصی پیدا کرد.

فشار خون درمان‌نشده در کودکی می‌تواند در آینده باعث بیماری‌های مزمن قلبی، کلیوی و مشکلات بینایی شود.

در این مطالعه، تقریباً ۱۱۰۰ کودک از “مطالعه طولانی‌مدت تولد بوستون” که از سال ۱۹۹۸ شروع شده، بررسی شدند. مادران این کودکان بین ۱ تا ۳ روز پس از زایمان نمونه خون دادند و سطح PFAS آن‌ها اندازه‌گیری شد. سپس فشار خون کودکان در طول رشد بیش از ۱۳۰۰۰ مرتبه ثبت شد.

نتایج نشان داد با دو برابر شدن سطح PFAS در مادر، احتمال فشار خون سیستولیک بالاتر در کودکان نیز افزایش یافت؛ فشار سیستولیک همان عدد بالایی موقع اندازه‌گیری فشار خون است.

برای مثال، افزایش PFAS نوع PFHpS با ریسک ۹٪ بیشتر فشار خون بالا در پسران ۶ تا ۱۲ سال و ریسک ۱۷٪ بیشتر در پسران ۱۳ تا ۱۸ ساله همراه بود. همچنین کودکان سیاه‌پوست با افزایش سطح PFAS مادران، بیشتر دچار فشار خون بالا شدند.

لی گفت: «امیدواریم این یافته‌ها پژوهشگران بیشتری را به پیگیری سلامت بچه‌ها تا نوجوانی و حتی بزرگسالی ترغیب کند.»

پژوهشگران هشدار دادند که این مطالعه فقط رابطه را نشان می‌دهد و نمی‌تواند ثابت کند PFAS علت مستقیم باشد.

متأسفانه PFAS به وفور در محیط وجود دارد و به راحتی نمی‌توان از آن دوری کرد.

برای کاهش مواجهه می‌توان از محصولات یا ظروف فاقد PFAS استفاده کرد و آب آشامیدنی را فیلتر کرد؛ اما کارشناسان می‌گویند راهکارهای اساسی نیاز به قانونگذاری جدی و محدود کردن مصرف PFAS در صنایع دارد و این از عهده افراد به‌تنهایی خارج است.

در دوران بارداری PFAS می‌تواند از جفت عبور کند و روی رشد جنین اثر بگذارد. دکتر جَستین زاخاریا از انجمن قلب آمریکا می‌گوید ممکن است این مواد حتی پیش از باردار شدن، با اثر روی سیستم تولیدمثلی والدین، روی سلامت نسل‌ها تاثیر بگذارند.

او تأکید کرد: «این مواد سال‌ها در بدن باقی می‌مانند؛ پس شاید حتی پیش از بارداری به بدن ما وارد شده باشند و تاثیرات آن تا نسل‌های بعدی ادامه داشته باشد.»

PFAS مخفف Per- and Polyfluoroalkyl Substances است و به گروه بزرگی از مواد شیمیایی مصنوعی گفته می‌شود که از چند هزار ترکیب مختلف تشکیل شده‌اند. معروف‌ترین انواع آن‌ها PFOA و PFOS هستند.

این مواد از دهه ۱۹۴۰ در صنایع و محصولات مختلف استفاده می‌شوند و به دلیل داشتن زنجیره‌های بلند اتم‌های کربن و فلوئور، به‌شدت مقاوم، پایدار و در برابر حرارت، آب و روغن غیرقابل نفوذند.

به همین دلیل به آن‌ها “مواد شیمیایی همیشگی” یا Forever Chemicals می‌گویند چون در طبیعت و بدن ما تقریباً تجزیه نمی‌شوند و تا سال‌ها باقی می‌مانند.