چهارشنبه، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۳ مهر ۱۴۰۴) — پژوهشی تازه نشان میدهد جنینها در ماههای پایانی بارداری به مکالمات مادرانشان گوش میدهند و صدای مادر نقش مهمی در تقویت مسیرهای مغزی مرتبط با زبان دارد.
بر اساس گزارشی که در ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر ۱۴۰۴) در نشریه Frontiers in Human Neuroscience منتشر شده است، پژوهشگران این ارتباط را میان گروهی از نوزادان نارس بستری در بیمارستان که به ضبط صدای مادرانشان گوش میدادند، مشاهده کردند.
نتایج نشان داد نوزادان نارس که به طور تصادفی برای شنیدن این ضبطها انتخاب شده بودند، رشد بیشتری در مسیرهای زبانی کلیدی مغز خود داشتند، در مقایسه با نوزادانی که صدای مادر خود را نمیشنیدند.
کاترین تراویس (Katherine Travis)، استادیار در دانشکده پزشکی ویل کورنل (Weill Cornell Medical School) و مؤسسه عصبشناسی برک (Burke Neurological Institute) در وایت پلینز نیویورک، سرپرست این تحقیق میگوید:
«این نخستین شواهد علّی است که نشان میدهد تجربه گفتاری در این سن بسیار پایین به رشد مغز کمک میکند.»
او در بیانیهای خبری افزود: «این یافته میتواند طرز فکر ما درباره مراقبت از نوزادان نارس را دگرگون کند و راهی تازه برای ارتقای مهارتهای زبانی کودکان نارس ارائه دهد.»
به گفته پژوهشگران، شنوایی جنین کمی پس از نیمه بارداری و حدود هفته بیستوچهارم دوره معمول ۴۰ هفتهای بارداری آغاز به رشد میکند.
در اواخر بارداری، جنینها قادرند به مکالمات مادر گوش دهند. به همین دلیل است که نوزادان رسیده (ترم کامل) در زمان تولد صدای مادر خود را تشخیص میدهند و صداهای زبان بومی والدینشان را بر سایر زبانها ترجیح میدهند.
این بدان معناست که نوزادان نارس، به علت تولد زودتر از موعد، بخشی از فرایند طبیعی رشد مغز خود را از دست میدهند.
نوزادان نارس اغلب هفتهها یا حتی ماهها را در بخش مراقبت ویژه نوزادان (NICU) میگذرانند و معمولاً نزدیک به زمان موعد اصلی زایمان از بیمارستان مرخص میشوند. در این مدت، آنها نسبت به حالتی که در رحم میماندند، به میزان بسیار کمتری صدای مادر را میشنوند.
برای بررسی اینکه آیا میتوان این کمبود را جبران کرد، پژوهشگران به حدود نیمی از ۴۶ نوزاد نارس که بیش از هشت هفته زودتر به دنیا آمده بودند، ضبط صدای مادرشان را پخش کردند.
مادران، فصلی از کتاب داستانی «پدینگتون بِر» (Paddington Bear) را با صدای بلند خواندند و ضبط این خوانش طی شب به مدت ۱۶۰ دقیقه در بازههای ۱۰ دقیقهای برای نوزادان پخش شد.
این نوزادان طی چند هفته پایانی اقامت خود در بیمارستان در معرض این صداها قرار گرفتند. سپس پژوهشگران اسکن MRI مغز آنها را که بخشی از بررسیهای معمول پیش از ترخیص بود، با یکدیگر مقایسه کردند.
نتایج نشان داد نوزادانی که صدای مادرشان را شنیده بودند، رشد قابلتوجهی در ناحیه موسوم به مسیر قوسی مغز (arcuate fasciculus tract) داشتند — منطقهای از مغز که شامل بستههای بزرگ فیبر عصبی است و در پردازش و درک صدا نقش دارد.
بهطور خاص، نوزادان رشد بیشتری در بخش چپ این مسیر داشتند، بخشی که در پردازش زبان تخصصیتر است.
تراویس گفت: «از شدت این اثر شگفتزده شدم. اینکه بتوانیم تفاوتی در رشد مغز در چنین سنی پیدا کنیم، نشان میدهد کارهایی که در بیمارستان انجام میدهیم اهمیت واقعی دارد. قرار گرفتن در معرض گفتار برای رشد مغز حیاتی است.»
دکتر ملیسا اسکالا (Melissa Scala)، نوزادشناس در بیمارستان کودکان لوسیل پاکارد استنفورد (Lucile Packard Children’s Hospital Stanford)، در بیانیهای خبری خاطرنشان کرد که میزان این قرارگیری در معرض صدا در مقایسه با عمر نوزاد بسیار کوتاه بوده است.
او گفت: «با وجود این، تفاوتهای قابل اندازهگیری در مسیرهای زبانی مغز آنها دیدیم. واقعاً شگفتانگیز است که چیز بهظاهر کوچکی میتواند تأثیری به این اندازه بزرگ داشته باشد.»
گام بعدی پژوهشگران آزمودن این موضوع است که آیا این مزایا به نوزادانی که مشکلات پزشکی دارند نیز قابل تعمیم خواهد بود یا نه.
آنان همچنین در حال بررسی دقیقترِ نحوه اثرگذاری ضبط صدای مادر هستند و برنامههایی اختصاصی برای نوزادان بخش NICU طراحی میکنند تا رشد مغزی آنها را تقویت کنند.
اسکالا امیدوار است این یافتهها به والدین نوزادان نارس احساس توانمندی بیشتری در دوران بستری شدن فرزندشان بدهد.
او گفت: «ما همیشه از والدین حمایت میکنیم تا تا حدی که ممکن است به دیدار نوزاد خود بروند و با او صحبت کنند. تماس مستقیم، ازجمله در آغوش گرفتن پوست به پوست، نیز به رشد نوزاد کمک میکند.»
اسکالا افزود: «این روش، حتی اگر والدین نتوانند به اندازهای که میخواهند در بیمارستان حضور داشته باشند، موجب میشود نوزاد همچنان صدای آنان را بشنود و احساس حضورشان را تجربه کند. والدین درواقع به رشد مغز فرزندشان کمک میکنند.»
منابع:
استنفورد مدیسن (Stanford Medicine)، بیانیه خبری، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵ (۲۱ مهر ۱۴۰۴)
