وجود میکروپلاستیک در تمام نوشیدنی‌ها، با خطر بالاتر در نوشیدنی‌های گرم

دسته بندی : اخبار پزشکی

پنج‌شنبه، ۲ اکتبر ۲۰۲۵ — گسترش نگران‌کننده‌ی میکروپلاستیک‌ها (Microplastics) — ذرات پلاستیکی کوچک‌تر از یک دانه برنج — اکنون تقریباً به هر نوشیدنی که مصرف می‌کنیم رسیده است.

پژوهشی که به‌تازگی در مجله Science of the Total Environment منتشر شده، نشان داد که تمام نوشیدنی‌های گرم و سردی که بررسی شدند، از جمله نوشابه‌ها، چای‌ها و قهوه‌ها، حاوی این ذرات پلاستیکی فراگیر بودند — حتی نوشیدنی‌هایی که در بطری پلاستیکی فروخته نمی‌شدند.

این یافته‌ها شواهد در حال رشدی را تقویت می‌کند که میکروپلاستیک‌ها همه‌جا حضور دارند و وارد بدن انسان می‌شوند.

میکروپلاستیک‌ها قطعات پلاستیک تا طول ۵ میلی‌متر (کمتر از ¼ اینچ) هستند و برخی در ابعاد بسیار کوچک‌تر — میکرومتر (μm) — اندازه‌گیری می‌شوند. بلع این ذرات احتمالاً با مشکلات بالقوه‌ای برای سلامت انسان ارتباط دارد، از جمله آسیب به دستگاه تولیدمثل، دستگاه گوارش و دستگاه تنفسی.

روش و نتایج مطالعه

محققان دانشگاه بیرمنگام (University of Birmingham) در بریتانیا، هفت دسته از نوشیدنی‌های پرمصرف را بررسی کردند: نوشابه‌های گازدار، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، آبمیوه‌ها، چای سرد، چای گرم، قهوه گرم و قهوه سرد. بسته‌بندی این نوشیدنی‌ها متفاوت بود: پلاستیک، پایه‌کاغذی و شیشه.

نتایج نشان داد که ۱۰۰٪ نوشیدنی‌ها بدون توجه به نوع بسته‌بندی، دارای میکروپلاستیک بودند.

اندازه ذرات میکروپلاستیک یافت‌شده بین ۲۳ تا ۵۱ میکرومتر بود — معمولاً با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. (برای مقایسه، قطر یک تار مو حدود ۷۰ میکرومتر است).

با این حال، آزمایش‌ها تنها ذرات بزرگ‌تر از ۱۰ میکرومتر را ردیابی کردند، بنابراین ذرات کوچک‌تر یا نانوپلاستیک‌ها (Nanoplastics) نیز ممکن است وجود داشته باشند.

این مطالعه فقط پلیمرهای پلاستیکی مصنوعی را بررسی کرد و سلولز میکروپلاستیک‌های طبیعی — فیبرهایی که در طبیعت تولید و با گذر زمان تجزیه می‌شوند — را شامل نکرد. محققان اشاره کردند که برخی مطالعات پیشین با شمارش هر دو نوع، مقادیر بسیار بیشتری گزارش کرده‌اند.

عوامل افزایش‌دهنده خطر وجود میکروپلاستیک در نوشیدنی‌ها:

گرما (Heat): گرما باعث می‌شود که بسته‌بندی پلاستیکی میکروپلاستیک بیشتری آزاد کند، بنابراین نوشیدنی‌های گرم مثل چای یا قهوه داغ ممکن است خطر بیشتری نسبت به نوشیدنی‌های سرد داشته باشند.
گازداشتن (Carbonation): فشار و تنش حاصل از حباب‌ها در نوشابه‌ها می‌تواند میزان بیشتری میکروپلاستیک آزاد کند.
اسیدیته (Acidity): اسیدیته بالای برخی نوشیدنی‌ها مانند آبمیوه‌های بطری‌شده ممکن است باعث آزادشدن حجم بیشتری میکروپلاستیک شود.
نوع بسته‌بندی (Packaging): آبمیوه‌ها و نوشیدنی‌های انرژی‌زا در بطری پلاستیکی، تراکم بالاتری از میکروپلاستیک داشتند نسبت به بسته‌بندی‌های پایه‌کاغذی یا آلومینیومی.

محققان همچنین احتمال می‌دهند هوا در محل بسته‌بندی و آبی که در تولید استفاده می‌شود، منبع ورود این ذرات باشد.

ابعاد بزرگ‌تر بحران

با افزایش تولید و ضایعات پلاستیک در جهان، میکروپلاستیک‌ها راه‌های تازه‌ای برای ورود به محیط‌زیست و زنجیره غذایی پیدا می‌کنند.

این یافته‌ها تنها چند هفته پس از گزارشی از پژوهشگران فرانسوی منتشر شده که نشان می‌دهد متوسط استنشاق پلاستیک‌ها ممکن است ۱۰۰ برابر بیش از تخمین‌های قبلی باشد — حدود ۶۸٬۰۰۰ ذره در روز. آن مطالعه در مجله PLOS One چاپ شده است.

توصیه‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست ایالت ایلینوی (Illinois Environmental Protection Agency) برای کاهش تماس با میکروپلاستیک‌ها:

انتخاب مواد غذایی، نوشیدنی و محصولات بهداشتی با بسته‌بندی غیرپلاستیکی در صورت امکان.
کاهش مصرف پلاستیک و استفاده از مواد قابل کمپوست.
بازیافت پلاستیک‌های مصرف‌شده، به‌ویژه وقتی علائم فرسودگی پیداست.
استفاده مجدد از کیسه‌های خرید.
انتخاب الیاف طبیعی در پوشاک (پنبه، پشم، ابریشم) به‌جای الیاف مصنوعی.

منابع: