آیا پاسخ‌دهی سریع مادر به صداهای نوزاد می‌تواند خطر مشکلات روانی کودکی را کاهش دهد؟
مقدمه
برای بسیاری از والدین این پرسش مطرح است که واکنش‌های اولیه ما به صداها، بغ‌بغوها و تلاش‌های ارتباطی نوزاد چه تأثیری بر رشد روانی او دارد. مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که «پاسخ‌دهی سریع» مادر به صداهای نوزاد ممکن است با کاهش خطر برخی مشکلات روان‌پزشکی در سال‌های بعد زندگی کودک مرتبط باشد.
مروری بر نتایج پژوهش
بر اساس تحقیقی که در PLOS One منتشر شده، مادرانی که طی یک ثانیه به صداها یا واکنش‌های صوتی نوزاد خود پاسخ می‌دهند، ممکن است ریسک بروز مشکلات روانی در کودک تا سن ۷ سالگی را کاهش دهند.
به گفته پژوهشگران، هر ۱۰ درصد افزایش در احتمال پاسخ‌دهی سریع مادر، با کاهش ۱۷ درصدی خطر دریافت یک تشخیص روان‌پزشکی در آینده همراه بوده است.
اهمیت سرعت پاسخ‌دهی به نوزاد
پروفسور فیلیپ ویلسون از دانشگاه آبردین انگلستان می‌گوید: «یافته‌ها نشان می‌دهند که ارتباطی قابل توجه میان پاسخ‌دهی کند والدین به سیگنال‌های صوتی نوزاد و مشکلات روانی آینده وجود دارد.»
روش انجام مطالعه
در این مطالعه، فیلم‌های ثبت‌شده از تعامل ۱۵۸ مادر با نوزاد یک‌ساله‌شان هنگام نگاه کردن به یک کتاب تصویری تحلیل شد. پژوهشگران تأخیر زمانی بین صدای نوزاد و واکنش مادر را با بررسی دقیق فایل‌های صوتی اندازه‌گیری کردند.
تا سن ۷ سالگی، ۵۵ کودک حداقل یک تشخیص از مشکلات روانی دریافت کرده بودند.
چه مشکلاتی بیشتر دیده شد؟
بر اساس نتایج:
- پاسخ‌های کند مادر با افزایش ۲۱ درصدی خطر ADHD (اختلال کم‌توجهی–بیش‌فعالی) همراه بود.
- این کندی همچنین با افزایش ۲۰ درصدی خطر اختلالات رفتار مخرب مرتبط بود.
نکته مهم اینکه هیچ ارتباطی میان سرعت پاسخ مادر و خطر اوتیسم یا اختلالات هیجانی در کودک مشاهده نشد.
آیا پاسخ‌های کند مادر علت مستقیم مشکلات روانی است؟
پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه تنها ارتباط را نشان می‌دهد و هنوز نمی‌توان علت را تعیین کرد. ممکن است عوامل دیگری مانند «ریسک ژنتیکی» یا تفاوت‌های خلقی در مادر و کودک در این رابطه نقش داشته باشند.
پروفسور ویلسون اشاره می‌کند: «هنوز نمی‌دانیم آیا پاسخ‌دهی کند باعث بروز این مشکلات می‌شود یا عوامل دیگر در این میان دخالت دارند.»
پیام پژوهش برای والدین
این مطالعه بر اهمیت مشاهده دقیق تعامل‌های اولیه والد-نوزاد تأکید دارد؛ زیرا این رفتارهای ساده می‌توانند سرنخ‌هایی درباره آسیب‌پذیری روانی کودک به ما بدهند. البته والدین نباید احساس فشار یا اضطراب بیش از حد داشته باشند؛ بلکه هدف، توجه بیشتر به کیفیت ارتباط و تعامل روزمره با نوزاد است.
نکات کلیدی برای والدین
- پاسخ‌دهی سریع به صداهای نوزاد می‌تواند با کاهش برخی مشکلات رفتاری و توجهی در آینده مرتبط باشد.
- این رابطه «علّی» ثابت نشده است؛ عوامل ژنتیکی یا محیطی نیز ممکن است نقش داشته باشند.
- تعامل فعال، نگاه‌کردن در چشم‌های نوزاد و پاسخ به تلاش‌های ارتباطی او بسیار مهم است.
- نباید مادران احساس فشار کنند؛ همین توجه طبیعی روزانه به نوزاد کافی است.
منبع: خبرنامه PLOS One – اول ژوئیه ۲۰۲۶
