شاید بسیاری از ما صبح‌ها با صدای زنگ ساعت، غرولندکنان دستمان را به سمت دکمه چرت زدن دراز کنیم و با زمزمه‌ای زیر لب بگوییم: “فقط پنج دقیقه دیگر!” اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که برخلاف این واکنش‌های اولیه، مردم معمولاً صبح‌ها در بهترین وضعیت روحی و روانی خود هستند.
پژوهشگران در مطالعه‌ای که ۴ فوریه در BMJ Mental Health منتشر شد، گزارش دادند که افراد در ساعات اولیه روز از نظر سلامت ذهنی و رفاه عمومی در بالاترین سطح قرار دارند.
همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که افراد معمولاً در نیمه‌شب بدترین احساسات را تجربه می‌کنند. علاوه بر این، روزهای هفته و فصول سال نیز بر وضعیت روحی آن‌ها تأثیر دارد.
دکتر فیفِی بو (Feifei Bu)، پژوهشگر ارشد علوم رفتاری و سلامت در کالج دانشگاهی لندن (University College London) و سرپرست این مطالعه، نتیجه گرفت:
“به‌طور کلی، صبح‌ها اوضاع بهتر به نظر می‌رسد.”
چرا این یافته‌ها مهم هستند؟
این مطالعه فقط درک بهتری از تغییرات خلق‌وخو در طول روز ارائه نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به بهبود روش‌های پایش و درمان سلامت روان نیز کمک کند.
پژوهشگران نوشتند:
“یافته‌های ما اهمیت توجه به زمان، روز و فصل را در تحقیقات مربوط به سلامت روان و رفاه عمومی نشان می‌دهد. این عوامل باید در طراحی و اجرای برنامه‌های درمانی و همچنین در برنامه‌ریزی خدمات بهداشت عمومی مورد توجه قرار گیرند.”
جزئیات مطالعه
این تحقیق بر اساس داده‌های بیش از ۴۹,۰۰۰ نفر از افرادی بود که در یک مطالعه اجتماعی مربوط به همه‌گیری کووید-۱۹ شرکت داشتند. این مطالعه از مارس ۲۰۲۰ تا مارس ۲۰۲۲ انجام شد.
شرکت‌کنندگان به سؤالاتی در مورد وضعیت روحی خود پاسخ دادند، از جمله:
🔹 “در هفته گذشته، چقدر احساس خوشحالی داشتید؟”
🔹 “چقدر از زندگی خود رضایت داشتید؟”
🔹 “چقدر احساس می‌کنید کارهایی که انجام می‌دهید ارزشمند هستند؟”
ساعت ثبت پاسخ‌ها به پژوهشگران این امکان را داد که تأثیر زمان بر وضعیت روحی افراد را تحلیل کنند.
نتایج چه بودند؟
✅ صبح‌ها بهترین احساس را داریم: افراد هنگام بیدار شدن از خواب، کمترین میزان افسردگی و اضطراب و بالاترین میزان شادی و رضایت از زندگی را تجربه می‌کنند.
❌ نیمه‌شب بدترین زمان از نظر روحی است: محققان دریافتند که افراد حوالی ساعت ۱۲ شب بدترین وضعیت روحی خود را دارند.
🔄 تأثیر روزهای هفته:
- روزهای دوشنبه و جمعه از نظر شادی و رضایت از زندگی بهتر از یکشنبه‌ها بودند.
- تعجب‌آور است که سه‌شنبه‌ها نیز سطح شادی بالایی داشت.
- احساس تنهایی در طول هفته تغییر محسوسی نداشت.
🌦 تأثیر فصول سال:
- افراد در زمستان بیشترین میزان افسردگی، اضطراب و احساس تنهایی را تجربه کردند.
- در تابستان سلامت روان در بهترین وضعیت خود قرار داشت.
نقش ساعت زیستی بدن
تغییرات روحی و روانی در طول روز احتمالاً به دلیل فرآیندهای بیولوژیکی مرتبط با ساعت زیستی بدن است.
محققان توضیح دادند:
“به عنوان مثال، سطح هورمون کورتیزول که به هوشیاری و کاهش استرس کمک می‌کند، کمی بعد از بیدار شدن به اوج خود می‌رسد و در زمان خواب به پایین‌ترین سطح خود کاهش پیدا می‌کند.”
چگونه از این یافته‌ها برای بهبود سلامت روان استفاده کنیم؟
🔹 پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که خدمات سلامت روان در زمان‌هایی که احتمال افت روحیه بیشتر است، مانند نیمه‌شب، اواسط هفته و فصل زمستان، تقویت شوند.
منابع:
📌 BMJ Mental Health، ۴ فوریه ۲۰۲۵
