پژوهشی تازه نشان می‌دهد انجام منظم ورزش می‌تواند به میزان چشمگیری اختلالات خلقی، مانند اضطراب و افسردگی، را در کودکان و نوجوانان کاهش دهد و حتی جایگزینی کم‌هزینه و قابل‌دسترس به جای داروهایی مانند ضدافسردگی‌ها ارائه کند.
بر اساس این مرور نظام‌مند که تاریخ ۲۶ ژوئن در مجله‌ی تخصصی «روان‌پزشکی کودکان و نوجوانان امریکا» منتشر شد، انجام فعالیت‌های ورزشی ساختاریافته، چه برای اضطراب و چه برای افسردگی، تأثیرگذاری قابل قبولی دارد. همچنین جالب آنکه، انواع مختلف ورزش می‌تواند علائم اضطراب و افسردگی را هر کدام به شیوه‌ای متفاوت کاهش دهد.
بن سینگ، پژوهشگر دانشگاه استرالیای جنوبی و سرپرست این مطالعه، در اطلاعیه‌ای خبری می‌گوید:
«ورزش راهکاری ارزان و در دسترس همه است که واقعاً می‌تواند به سلامت روان کودکان کمک کند.»
او و سایر پژوهشگران تأکید دارند که ورزش این قابلیت را دارد که بدون نیاز به داروهایی همچون ضدافسردگی، به بهبود روحیه کودکان کمک کند.
در یادداشت‌های پیش‌زمینه‌ی مطالعه آمده که بیش از سه‌چهارم کودکان و نوجوانان، در دوره‌ای از زندگی با اضطراب یا افسردگی درگیر می‌شوند و این موضوع باعث شده خانواده‌ها به دنبال راهکارهای اثربخش باشند.
در این گزارش جدید، داده‌های ۳۷۵ پژوهش بالینی که در مجموع بیش از ۳۸ هزار کودک و نوجوان ۵ تا ۱۸ ساله را دربر می‌گرفت، مورد بررسی و جمع‌بندی قرار گرفته‌اند.
نتایج پژوهش:
- برای کاهش اضطراب: فعالیت‌های مقاومتی با شدت پایین، مانند وزنه‌برداری سبک یا تمرین با دستگاه‌های ساده، بیشترین اثر را داشته‌اند.
- برای کاهش افسردگی: بهترین نتیجه مربوط به ورزش‌های ترکیبی هوازی و قدرتی با شدت متوسط بود.
- بزرگ‌ترین بهبودها در افسردگی، در برنامه‌هایی دیده شد که کمتر از سه ماه طول می‌کشیدند؛ به این معنا که تأثیر ورزش بر روحیه، نسبتاً زود ظاهر می‌شود.
- کودکان مبتلا به افسردگی یا بیش‌فعالی (ADHD یا اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی) نیز بیشترین میزان بهبود را تجربه کرده‌اند.
کارول ماهر، استاد دانشگاه استرالیای جنوبی و از پژوهشگران ارشد پروژه، می‌گوید:
«پیام اصلی این است: تحرک داشته باشید و آن را ادامه بدهید. حتی مقادیر کوتاه و مختصری از فعالیت بدنی می‌تواند در سلامت روان کودک—به‌ویژه آن‌هایی که حال خوبی ندارند—تأثیرگذار باشد.»
طبق یافته‌ها، لزومی ندارد کودکان هر روز به باشگاه بروند یا ساعت‌ها صرف ورزش کنند. تفاوت قابل توجهی میان کودکانی که یک تا سه بار در هفته ورزش می‌کنند با آن‌هایی که تعداد دفعات بیشتری فعالیت دارند، مشاهده نشد. همچنین طول مدت هر جلسه تمرین نیز تأثیر چندانی در نتیجه نداشت؛ اهمیت با خودِ فعالیت و استمرار آن است، نه مدت یا شدت آن.
ماهر تأکید می‌کند:
«ورزش باید جزو ثابت مراقبت‌های سلامت روان برای کودکان و نوجوانان باشد؛ چه در مدرسه، چه در خانه یا مراکز درمانی.»
او ادامه می‌دهد:
«برنامه‌های کوتاه و منظم که شامل تمرینات قدرتی یا ترکیبی از فعالیت‌ها باشند، به‌ویژه مؤثر به نظر می‌رسند، اما حتی فقط کمی ورزش هم اثرات مثبتی خواهد داشت.»
و خطاب به والدین می‌گوید:
«نیازی نیست برای کلاس یا باشگاه هزینه کنید—بازی‌های حرکتی، ورزش‌های جمعی، و حتی فعالیت‌هایی که جنبه بازی و سرگرمی دارند، همگی برای سلامت روان کودکان مفید هستند.»
توضیح مختصر اصطلاحات کلیدی
- ADHD (اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی): یکی از شایع‌ترین اختلالات رفتاری دوران کودکی که معمولاً با بی‌قراری، عدم تمرکز و رفتارهای ناگهانی شناخته می‌شود.
- برنامه ساختاریافته: فعالیت ورزشی با هدف و نظم مشخص (مثلاً یک برنامه ورزشی هفتگی یا شرکت در تیم ورزشی مدرسه).
منابع:
- خبرنامه رسمی دانشگاه استرالیای جنوبی، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵
