جای خالی بخشش در زندگی پیچیده امروزی

01 32 - جای خالی بخشش در زندگی پیچیده امروزی

تا پیش از جنگ جهانی دوم، روانشناسی تنها در حوزه‌هایی همچون بهبود بیماری‌های روانی فعالیت داشت، اما پس از جنگ جهانی، آسیب‌های روانی بسیاری برای مردم، جنگ‌زدگان و نظامیان پیش آمد و دولت‌ها درصدد شدند تا توجه قابل‌ملاحظه‌ای به بهبود وضعیت روحی مردم داشته باشند. به همین دلیل از آن پس نظریه‌پردازی به سمت و سوی دیگری تغییر جهت یافت که توانست باب جدیدی را در علم روانشناسی باز کند.

در این زمان روانشناسان انسان‌گرا همچون کارل راجرز و آبراهام مزلو رویکرد جدیدی را در علم روانشناسی ایجاد کردند که نه‌فقط به اختلالات و بیماری‌های روحی، بلکه بیشتر به جنبه‌های رشد و پرورش و شکوفایی انسان‌ها توجه می‌کرد و در ادامه، بسیاری از روانشناسان،‌ نظریه‌های انسان‌گرایی را یکی از پایه‌های روانشناسی مثبت‌گرا دانستند.

بحث روانشناسی مثبت‌گرا به‌صورت جدی از اواسط دهه‌ نود میلادی آغاز شده و توسط روانشناسان و نظریه‌پردازان بزرگی همچون سلیگمن و چیک سنت میهایی موردتوجه و گسترش قرار گرفته است.

روانشناسی مثبت‌گرا، علم روانشناسی را صرفاً بررسی بیماری‌ها، اختلالات، آسیب‌ها و ضعف‌ها نمی‌داند، بلکه به بررسی قوت‌ها، شکوفایی، شایستگی، توانمندی، مهارت‌ها و صفات مثبت نیز می‌پردازد.

مهم‌ترین مباحثی که در روانشناسی مثبت‌گرا موردتوجه قرار گرفته‌اند عبارت‌اند از: عزت‌نفس، خلاقیت، راهکارهای اساسی در مقابله با مشکلات و چالش‌ها، تاب‌آوری و ترمیم مجدد، معنا در زندگی، روابط سازگارانه، موفقیت، مدیریت هیجانات، افزایش هوش هیجانی و نقش احساسات و صفات مثبتی همچون عدالت، ارزشمندی، بخشودن، میل به رشد، عشق، پختگی، همدلی و نوع‌دوستی.

گاهی اوقات در زندگی به دنبال مشکلاتی در روابط و برانگیخته شدن احساسات منفی، دچار تعارضاتی با افراد می‌شویم که منجر به ایجاد کینه و ناراحتی در دلمان و خراب شدن روابطمان می‌شود. کینه و ناراحتی به جسم و روحمان آسیب زده و منجر به افکار و احساسات و رفتارهای منفی در ما می‌شود. گاهی اوقات آن‌قدر فکر و ذکرمان از انتقام‌جویی پر می‌شود که نمی‌توانیم به زندگی عادی بازگردیم، استرس و خشم زیادی ما را فرا می‌گیرد و نقش قربانی‌ای را بازی می‌کنیم که همه زندگی را باخته است.

چرا بخشش دیگران لازم است؟

ما همیشه فکر می‌کنیم که در این شرایط، بخشش کاری بس دشوار و بیهوده و اشتباه است. در حالی که این‌طور نیست. بخشش نه به معنای فراموش کردن اشتباه خود یا دیگران است و نه به معنای فراموش کردنِ اتفاقاتی که با افراد پیش آمده؛ بخشش به این معناست که آن اتفاق را ارزیابی و تحلیل کرده، سهم هرکسی را در به وجود آوردنِ آن اتفاق برآورد کرده و با آن پیشامد کنار آمده و آن را بپذیریم و از آن درس و تجربه بیاموزیم.

همیشه دنبال مقصر گشتن، گناه را به گردن خود یا دیگران انداختن، خودسرزنشی یا دیگر سرزنشی مداوم و رها نکردن مسائل در ذهن و نشخوار فکری آن پیشامد، باعث ایجاد کینه و کدورت شده و تحلیل و نتیجه‌گیری را مخدوش می‌کند.

اگر بخواهیم آرامش کم‌کم به ما بازگردد، بایستی برای رهایی خودمان از غم و خشم و استرس ناشی از نگه داشتن ناراحتی و کینه، تصمیم معقولی بگیریم و با افکار و احساساتمان کنار بیاییم.

بخشیدن دیگران در بهبود سلامت جسم و روح ما، کنترل فکرهای ناخوشایند، کاهش هیجانات منفی مثل خشم و غم و بالا بردن تاب‌آوری ما در زندگی نقش بسزایی داشته و شخصیت ما را قوی‌تر می‌کند.

تحقیقات ثابت کرده است که افرادی که دارای روحیه بخشش هستند، کمتر افسرده،‌ پرخاشگر و مضطرب می‌شوند و رضایت بیشتری از زندگی دارند. بعلاوه، کسانی که عزت‌نفس بالاتری دارند، بهتر می‌توانند دیگران و خود را ببخشند و کمتر دچار احساساتی منفی همچون احساس گناه می‌شوند.

چگونه دیگران را ببخشیم؟

در بخشیدن دیگران ابتدا بایستی با احساسات منفی خود کنار آمده و آن‌ها را بپذیرید. به خود بگویید که برای چه از آن فرد ناراحتید. می‌توانید تمامی این احساسات و فکرهای منفی را با کسی در میان گذاشته یا بر روی کاغذ بیاورید. در ادامه یاد بگیرید که استرس‌ها، فکرهای منفی و خشم ایجاد شده در درونتان را کنترل کرده و خودتان را به‌جای طرف مقابل گذاشته و از زاویه او نیز مسئله را بررسی کنید. درنهایت و با قبولِ مسئولیتِ خودتان در آن ماجرا، آرامش خود را به دست آورده و اجازه دهید با گذشت زمان اوضاع عادی‌تر شود تا بتوانید اگر لازم است، حل مسئله کنید. لازم نیست اتفاقات و رنجشی را که با کسی پیش آمده کاملاً به دست فراموشی بسپارید و یا غم و خشم خود را نادیده گرفته یا سرکوب کنید، تنها لازم است که احساسات منفی را در وجودتان با احساس بهتری مثل محبت و بخشش عوض کنید، آنگاه خواهید دید که نه‌تنها خود را سرکوب نکرده‌اید، بلکه به احساس بهتر و خوشایندتری رسیده‌اید.

هنگامی‌که ما مسئولیت رفتار اشتباهمان را بپذیریم، از خودمان بابت اشتباهی که کردیم متنفر نباشیم، در برابر احساسات منفی خود مقاومت نداشته باشیم و بتوانیم به خودمان احترام گذاشته و خود را دوست داشته باشیم، آنگاه به بخششِ خود رسیده‌ایم.

درنهایت، فراموش نکنید که اگر می‌خواهید سلامت روان بالاتری داشته باشید، مهارت‌هایی همچون مهارت خودآگاهی، مهارت حل مسئله، مهارت همدلی و مهارت کنترل احساسات منفی را فرا گرفته و هوش هیجانی خود را پرورش داده و درونتان را از کینه و دشمنی تهی کرده، مسائل را از دریچه چشم دیگران نیز ببینید و بخشش را راهکار زندگی‌تان کنید.

دیدگاهتان را بنویسید