چگونه با کودکان خود همدلی کنیم؟

01 13 - چگونه با کودکان خود همدلی کنیم؟

تعریف مهارت همدلی

همدلی، درک صحیح احساسات دیگران و دیدن مسائل از دیدگاه آنهاست. همدلی قراردادن خود در موقعیت فرد دیگر است که در آن لحظه چه احساسی دارد و چه فکر می‌کند. همدلی کردن با احساس همدردی فرق می‌کند. در همدردی ما با احساس فرد دیگر هم احساس می‌شویم بدون اینکه او را درک کنیم. با او گریه می‌کنیم بدون آنکه بفهمیم در فکرش چه می‌گذرد و احساسمان با احساس او یکی می‌شود، ولی مهارت همدلی به ما این امکان را می‌دهد تا با فرد مقابل همراه و هم‌قدم شویم. فرق همدلی با همدردی در این است که در همدلی احساس طرف مقابل مثل خشم، غم و ترس را بفهمیم بدون این‌که خشمگین شده، بترسیم، یا این‌که غمگین شویم.

هنر همدلی در گوش‌دادن عمیق به فرد دیگر است. در گوش‌دادن فعال، حضور ما در آن لحظه با دقت و فعال است و جزئیات و احساسات فرد دیگر را تجربه می‌کنیم. بایستی با دقت به دیگران گوش داده و احساسات و نیازهای او را دنبال کنیم. دومین گام، نشان‌دادن درک متقابل از فرد است، نشان‌دادن خود واقعی و تجربیاتمان، اینکه او و احساساتش را می‌فهمیم ولی درگیر آن نمی‌شویم. در اینجا می‌توان گفت که همدلی غلبه بر نفرت و تغییر نگرش ما در مورد افراد و عملشان است. فرد همدل با پیش‌فرض‌ها و تعصباتش مقابله می‌کند.

ما در مهارت همدلی از سه نوع همدلی استفاده می‌کنیم:

 همدلی شناختی: در این همدلی احساسات درگیر نمی‌شوند، به این صورت که افکار و احساسات دیگران با استفاده از منطق و تعقل و بدون همدردی با آن‌ها درک و فهمیده می‌شوند. در این همدلی منطق و تعقل بیشتری درگیر می‌شود، بدون هیچ احساسی.

 همدلی عاطفی: این همدلی تجربه احساسی با دیگران است، به‌طوری‌که با احساس فرد مقابل هم احساس شده و همان احساس را تجربه می‌کنیم. در موارد مهم و جدی نبایستی از این همدلی به دلیل وارد شدن احساسات، استفاده کرد.

 همدلی با درک و همراهی: این همدلی بهترین نوع همدلی است. زیرا در کنار درک و فهمیدن دیگری، در حد توان به او کمک کرده و همراهی‌اش می‌کنیم.

همدلی در کودکان:

وقتی بذر همدلی را از ابتدا در وجود کودکان بکاریم، احتمال بیشتری دارد که به بار بنشیند. افرادی که مهارت همدلی بالایی دارند از کودکی ابن مهارت را تمرین کرده‌اند.

تا حدود سه‌سالگی همدلی در کودکان به‌درستی شکل نگرفته است. دنیای کودکان فقط در خودشان خلاصه می‌شود و همه چیز را از منظر خود می‌بینند.

با رشد تکلم، تفکر، شناخت و احساسات در کودکان احساس همدلی نیز در آنها نمودار می‌شود. هنگامی‌که کودک یاد می‌گیرد که احساساتش را نشان دهد مثلاً من عصبانی هستم، او می‌تواند آن‌ها را در دیگران نیز تشخیص دهد و راه‌هایی برای کمک به دوستانش در موارد ناراحتی پیدا کند.

برای پایه‌گذاری و آموزش حس همدلی در کودکان نکات مهمی وجود دارد که به‌اختصار به آنها می‌پردازیم:

– آموزش بیان احساسات به کودکان:

از کارهای مهم و اساسی که والدین بایستی انجام دهند تا همدلی در کودکان شکل بگیرد، آموزش احساسات با به‌کاربردن اسامی آنها و ابراز و بیان درستشان است. مثلاً به آنها یاد داده شود که وقتی از دوستشان عصبانی هستند بگویند که من عصبانی هستم و یا وقتی از موضوعی غمگین هستند، بیان کنند که من غمگینم. از نادیده‌گرفتن و کوچک شمردن احساسات کودکان خودداری کرده و سعی کنید با تمامی احساسات و عواطف آنها، چه مثبت‌ها و چه منفی‌ها، همدلی کرده و آنها را بپذیرید.

 مسئولیت‌پذیری را به کودکان خود یاد دهید:

کودک باید یاد بگیرد که مسئول رفتارها و گفتارهایش است. به او آموزش دهید که وقتی حرفی می‌زند و یا عملی انجام می‌دهد که دیگران را ناراحت می‌کند، در آنها چه احساسی ایجاد خواهد شد و چگونه می‌تواند از آنها دلجویی کرده یا عذرخواهی کند.

 کودک خود را تشویق کنید:

هنگامی‌که کودکتان از کسی حمایت می‌کند و یا به او کمک و یاری می‌رساند، از او تشکر کرده و به او بگویید که قدردان احساس همدلی و محبت و کمک او هستید و چقدر این کارش خوشحال‌کننده بوده است.

 برای کودک خود الگو باشید:

نسبت به کودک خود و دیگران همدلانه برخورد کنید تا او هم یاد بگیرد. با درک و همدلی با احساسات کودکتان به او دوست داشتن، درک و همدلی و محبت و شفقت را بیاموزید.

 محکم کردن ارتباط عاطفی با کودک:

هر چه ارتباط عاطفی والدین با کودکان محکم‌تر، باثبات‌تر و همراه با مهر و محبت و درک بیشتر باشد، اعتمادبه‌نفس در کودکان بیشتر شده و در مهارت همدلی با دیگران بهتر عمل خواهند کرد.

 آموزش همدلی در قالب بازی:

والدین می‌توانند از قصه‌گویی، مثال، بازی‌های مختلف و فیلم دیدن برای آموزش همدلی به فرزندان خود کمک بگیرند. کودکان از این طریق درک بهتری از مفهوم همدلی کردن با دیگران خواهند داشت.

آموزش در دوران اولیه کودکی و سال‌های پیش از مدرسه از اهمیت زیادی برخوردار است. این دوران از مهم‌ترین مراحل اساسی و حساس در زندگی کودک شمرده می‌شود و ضروری است که والدین در خصوص آموزش انواع مهارت‌ها و نیز مهارت همدلی در کودکان خود از سنین پیش از دبستان اقدامات مثبتی انجام دهند و با مطالعه و کمک‌گرفتن از متخصصان حوزه کودک، آموزه‌های لازم را به کودکان خود منتقل کنند.

دیدگاهتان را بنویسید